Asesu Parthau Arfordirol

Mae arfordiroedd Cymru ac Iwerddon yn cwmpasu hyd helaeth o dirwedd, ac mae asesiadau o barthau arfordirol yn rhoi dull cyflym, ond manwl, o gasglu gwybodaeth am yr amgylchedd hanesyddol, am ddaeareg a geomorffoleg yr arfordir, ac am erydu ar adeg benodol mewn amser.

Coastal area of Flimston, Wales

Oddi ar yr 1990au, mae Asesiadau o Barthau Arfordirol wedi cael eu cynnal yng Nghymru, yr Alban a Lloegr, ac maent yn dilyn methodoleg sy'n debyg, yn fras, i'r canlynol:

  • Asesiadau Desg i adnabod yr adnodd archaeolegol, gan ddefnyddio cofnodion amgylchedd hanesyddol, mapiau, awyrluniau, a setiau data eraill, er enghraifft LiDAR.
  • Arolwg Maes, lle mae tîm o archaeolegwyr ac, mewn rhai achosion, daearegwyr, yn cerdded yr arfordir, gan gofnodi ei ddaeareg a'i geomorffoleg, ac asesu ei statws erydu; ac yn lleoli, gwirio, adnabod a chofnodi nodweddion archaeolegol a'u statws erydu. Mae hwn yn arolwg cyflym sy'n gwneud defnydd o fapiau, ffurflen gofnodi safonedig, terminoleg safonedig a ffotograffiaeth i ddarparu cofnod gweledol mewn sawl ardal, ac arolwg ar lefel sylfaenol.
  • Adrodd. Llunio adroddiad sy'n amlinellu ardal yr arolwg, y fethodoleg, y canlyniadau a'r argymhellion, ac sy'n cynnwys mapiau a mynegai. Mae'r data sy'n ymwneud â safleoedd archaeolegol a henebion hefyd yn aml yn cael eu hymgorffori yn y Cofnodion Amgylchedd Hanesyddol perthnasol.

Mae'r wybodaeth sy'n cael ei chasglu trwy asesiadau o barthau arfordirol yn rhoi set ddata waelodlin hynod o werthfawr ar sefydlogrwydd yr arfordir, natur a graddau'r archaeoleg yn y parth arfordirol, y bygythiadau a'r cyfraddau erydu i'r archaeoleg honno, ynghyd ag argymhellion ar gyfer rheoli'r archaeoleg honno mewn modd priodol. Un o ganlyniadau'r asesiadau hyn yw mentrau megis Arfordir yng Nghymru, SCHARP (prosiect ar dreftadaeth arfordirol yr Alban sydd mewn perygl) yn yr Alban, a CITiZAN (rhwydwaith archaeolegol y parth arfordirol a rhynglanwol) yn Lloegr, sy'n gweithio gydag unigolion a chymunedau i ddarparu data ychwanegol a gwaith monitro mwy hirdymor o'r archaeoleg yn y parth arfordirol.

techniques rcza 1

Bydd CHERISH yn cynnal asesiadau o'r parthau arfordirol o fewn ein hardaloedd astudio. Ar gyfer Iwerddon ac ynysoedd Cymru, bydd hyn yn darparu set ddata waelodlin, tra, yn achos tir mawr Cymru, bydd yn darparu cyfnod newydd o ddata cymharol i'r hyn a gofnodwyd gan Ymddiriedolaethau Archaeolegol Cymru yn eu hasesiadau o barthau arfordirol rhwng 1993 ac 1998