Ardal Cymru 10: Ynys Dewi, Sir Benfro

CHERISH Project Wales Area 10 Ramsey and St Davids

Yn gorwedd dim ond rhyw 700 o fetrau i'r gorllewin o dir mawr Sir Benfro, ar draws darn hynod beryglus o ddŵr a elwir yn Swnt Dewi, mae tystiolaeth ar lethrau Ynys Dewi o anheddiad dynol sy'n dyddio'n ôl tua 4,000 o flynyddoedd. Yn ôl y chwedl, mae 20,000 o seintiau wedi'u claddu ar Ynys Dewi; erbyn heddiw mae'n warchodfa adar dan reolaeth yr RSPB. Mae'r clogwyni môr a'r bryn glaswelltog yn gartref i amrywiaeth gyfoethog o fywyd gwyllt, o gytrefi adar môr mawr o wylogod a llursod, gwylanod coesddu ac adar drycin y graig, i geirw a'r gytref fwyaf o forloi llwyd yr Iwerydd yn ne Prydain. Mae rhan ganolog yr ynys yn agored i erydu arfordirol, tra bo systemau caeau cynhanesyddol wedi goroesi ar ei ddau gopa creigiog. Yn ystod y prosiect CHERISH, byddwn yn ymchwilio i archaeoleg a hanes palaeoamgylcheddol Ynys Dewi, ynghyd â safleoedd allweddol ar y tir mawr cyfagos, gan weithio'n agos gyda'r RSPB.